Praktijkvoorbeelden

Aidsfonds en empathie

Hieronder vind je een column van Doortje 't Hart van het Aidsfonds. Oorspronkelijk geschreven voor de eigen medewerkers geeft het een inkijkje in hoe actief het Aidsfonds bezig is met Verbindende Communicatie. Wat mij daarin vooral inspireert is dat het traject vanuit de organisatie zelf ontstaat. Iedere paar maanden wordt opnieuw gekeken wat er nodig is en hoe dat zo effectief mogelijk kan worden ingevuld. Door gebruikmaking van training, supervisie, intervisie, presentaties of anders. En of de organisatie dat zelf doet of Ai-opener daarbij ondersteunt. In augustus 2016 is besloten dat alle medewerkers die daar behoefte aan hebben een 3-daagse training mogen volgen en zich daar zelf voor in kunnen schrijven.


Column: Laat me nou gewoon eens uitpraten!

Na ruim 2 maanden geduldig wachten, was hij er dan. Mijn Fairphone! Wat een prachtding (?!), wat groot, en wat slim. Hij vertelt me elke keer als ik em aan doe hoe lang mijn 'piece of mind' heeft geduurd; met andere woorden hoe lang ik em niet heb gebruikt. Ik ben geen ‘early adopter’, dus het duurt bij mij ook even voordat ik weet hoe ik mijn telefoon optimaal kan gebruiken. Communiceren 2.0 (of is het al 3.0) is uitdagend. Maar is alle communicatie dat eigenlijk niet?

Een gesprekje bij het koffieapparaat:
X: Hoe gaat het met je?
Y: Oh, druk, druk, druk.
X: Oh, wat fijn, niets zo akelig als je vervelen op het werk.
Y: (fronst haar wenkbrauwen)


Is hier echt sprake van een gesprek? Wordt hier echt geluisterd naar wat de ander zegt? Is de vragensteller eigenlijk wel geïnteresseerd in het antwoord?

Onlangs is de derde groep collega’s bij het Aidsfonds getraind in Verbindende (Geweldloze) Communicatie. Bij verbindend communiceren gaat het erom dat je niet gaat van 'oordeel' naar 'eis', maar van 'waarneming', via 'gevoelens' en onderliggende 'behoeften' naar een ‘verzoek’. Een niet moeilijk uit te leggen concept. Zie dit filmpje.

Belangrijk bij verbindende communicatie is empathisch luisteren. Je zou kunnen denken dat dat gaat om meevoelen, meelijden, maar dat is het juist niet. Empathisch luisteren is ECHT luisteren, volledig aanwezig zijn in het hier en nu en luisteren met je hart in plaats van met je hoofd, zonder oordeel. Het gaat erom dat je probeert te begrijpen hoe die ander het ervaart en tegelijkertijd de ander helpt om in haar verhaal de onderliggende gevoelens/behoeften te achterhalen.

Gesprekje bij het koffieapparaat 2:
Hoe weet X nou dat Y het fijn vindt om het druk te hebben en zich dus niet te vervelen? Heeft zij ernaar gevraagd? Weinig empathisch, het lijkt meer een reflectie van haar eigen behoefte om het lekker druk te hebben als je het mij vraagt. Dit gesprek zou ook zo kunnen gaan:

X: Hoe gaat het met je?
Y: Oh, druk, druk, druk.
X: Fijn druk of vervelend druk?
Y: Nee, echt vervelend, ik heb het gevoel op mijn tenen te lopen.
X: Oh, dat is vervelend voor je. Weet je waar dat gevoel vandaan komt?
Y: Goh, nee, ik loop alleen maar te rennen. Maar nu je het vraagt, eigenlijk is het begonnen sinds ik die …klus erbij heb gekregen. Die kan ik er echt niet bij hebben. Dat maakt me zo gestrest.
X: Dus eigenlijk wil je iets minder op je bord, zodat je dat gestreste gevoel kwijt raakt?
Y: Yep, dat is het.


Door de vraag van X naar het soort drukte krijgt Y de kans haar gevoel te uiten en later helpt X haar ook om de behoefte die ze heeft te formuleren. Om even in het hier en nu naar de situatie te kijken in plaats van door te rennen. Vandaaruit kan Y dan (als ze dat zelf wil) actie gaan ondernemen en bijvoorbeeld met haar leidinggevende gaan overleggen (die dan hopelijk ook empathisch luistert!). Ik denk zomaar dat beiden met een fijner gevoel uit dit gesprek weglopen dan in de eerste versie. En heel veel meer tijd kost dit gesprek ook niet (35 seconden tegenover 12 seconden)!

Als je het zo leest lijkt het misschien heel simpel, maar de praktijk is best lastig. Je valt zo snel in oude patronen. Herken je een van deze obstakels bij empathisch luisteren?

  1. Advies geven
  2. Corrigeren
  3. Je eigen verhaal vertellen
  4. Troosten
  5. Onderzoeken/ondervragen
  6. Beoordelen/opvoeden


Ik herken ze allemaal. Als iemand mij iets vertelt, flap ik er heel vaak een (ongevraagd) advies uit, zonder dat ik eigenlijk weet of zij/hij daar wel behoefte aan heeft. Of ik vraag maar door om maar te snappen wat de ander bedoelt zonder dat ik ECHT luister. Of… Ik ga mijn eigen verhaal vertellen en verleg daarmee de focus op mezelf in plaats van op de ander. Dan luister ik dus helemaal niet meer, nou ja, naar mezelf dan.

Mijn 13-jarige zoon verwoordde het laatst weer eens zo prachtig:



Tja, daar sta je dan, daags na een training in verbindende communicatie, en blijkt dat je zoon perfect doorheeft wat hij nodig heeft. Nu ik nog!

Doortje ’t Hart, Aidsfonds





Vul hier je e-mailadres in voor de nieuwsbrief:




logo CNVC De trainers van Ai-opener zijn gecertificeerd door het 'Center for Nonviolent Communication'..

KMO